Leefmilieu Brussel heeft de statistieken voor 2024 over dierproeven in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest gepubliceerd. Het rapport wijst op een verslechtering van verschillende kernindicatoren, met name het aantal dieren dat werd gefokt en vervolgens gedood zonder ooit in procedures te zijn gebruikt, evenals een spectaculaire toename van het aantal vastgestelde inbreuken tijdens inspecties.
Nog steeds een zeer hoog aantal gebruikte dieren
In 2024 werden in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 52.714 dieren voor het eerst gebruikt in experimentele procedures, tegenover 50.922 in 2023, wat neerkomt op een stijging van bijna 3,5%.
Daar komen nog 1.541 dieren bij die werden gebruikt voor het creëren van nieuwe genetisch gemodificeerde stammen en 4.921 dieren die werden ingezet voor het “in stand houden” van bestaande stammen. Dit bevestigt het structurele gewicht van onderzoek met genetisch gemodificeerde dieren binnen de dierproeven.
De diersterfte bereikt een alarmerend niveau
Een van de meest verontrustende vaststellingen in het rapport van 2024 betreft het aantal dieren dat werd gefokt voor dierproeven en vervolgens werd gedood of stierf zonder ooit in procedures te zijn gebruikt.
In 2024 gaat het om 116.978 dieren, tegenover 94.394 in 2023, wat neerkomt op een stijging van bijna 24% op één jaar tijd.
Deze dieren werden gedood of stierven om uiteenlopende redenen: fokdieren die als overtollig werden beschouwd, dieren met een geslacht of genotype dat niet gewenst was voor onderzoekers, dieren die uitsluitend werden gebruikt voor het leveren van organen of weefsels, of dieren uit genetisch gemodificeerde stammen die als onbruikbaar werden beschouwd.
In bijna 85% van de gevallen waren deze dieren gefokt voor het in stand houden van genetisch gemodificeerde stammen, wat de omvang illustreert van de opofferingen van structurele aard die met dit type onderzoek gepaard gaan.
Knaagdieren in de frontlinie
Net als in voorgaande jaren blijven muizen veruit de meest gebruikte diersoort en vertegenwoordigden zij meer dan 88% van de gebruikte dieren in 2024. Daarna volgen zebravissen, ratten en cavia’s.
Net als in 2023 werden in 2024 geen niet-menselijke primaten, honden, katten, reptielen of koppotigen gebruikt.
Dierproeven vallen voornamelijk onder fundamenteel onderzoek, dat in 2024 76% van de gebruikte dieren vertegenwoordigt, tegenover ongeveer 70% in 2023. Translationeel en toegepast onderzoek (11,5%) en reglementair gebruik en routinematige productie (12,4%) vervolledigen dit beeld, terwijl onderwijs en opleiding marginaal blijven.
Ernstige procedures blijven te frequent
In 2024 werd 13,5% van de dieren onderworpen aan procedures die als ernstig werden geclassificeerd, tegenover 19% in 2023. Hoewel deze relatieve daling positief kan lijken, moet zij worden genuanceerd door het feit dat het aantal betrokken dieren hoog blijft, met meer dan 7.000 dieren die werden blootgesteld aan intense of langdurige pijn, lijden of angst.
Bepaalde diersoorten blijven bijzonder zwaar getroffen: bijna één op de zeven cavia’s en bijna één op de drie ratten onderging in 2024 ernstige procedures.
Daarnaast vertoonde meer dan 11% van de gebruikte dieren een schadelijk genetisch gemodificeerd fenotype dat hun gezondheid en welzijn rechtstreeks aantastte, een aandeel dat is gestegen ten opzichte van 2023 (9%).
Explosie van vastgestelde inbreuken tijdens inspecties
Het inspectieluik van het rapport uit 2024 is bijzonder verontrustend.
Waar in 2023 nog 123 inbreuken werden vastgesteld, liep dit aantal in 2024 op tot 362, bijna drie keer zoveel in één jaar tijd.
Deze inbreuken hebben voornamelijk betrekking op:
- het niet naleven van de regels inzake huisvesting en verzorging (47%),
- de herkomst en identificatie van de dieren,
- de erkenning en praktijken van gebruikers, fokkers en leveranciers.
Op basis hiervan werden in 2024 12 waarschuwingsbrieven, 20 ingebrekestellingen en één proces-verbaal uitgeschreven, tegenover 14 waarschuwingen en 9 ingebrekestellingen in 2023.
Afwijkingen en vrijstellingen blijven problematisch
In 2024 werden 63 vrijstellingen toegekend door de ethische commissies en 4 bijkomende afwijkingen door Leefmilieu Brussel.
Deze afwijkingen hebben onder meer betrekking op individuele huisvesting in metabole kooien, beperking van voedsel- of watertoediening en aanpassingen van huisvesting of omgeving – praktijken die het dierenwelzijn rechtstreeks beïnvloeden.
GAIA roept op tot een structurele verandering
GAIA betreurt dat er geen sprake is van een structurele afname van dierproeven.
De sterke stijging van het aantal dieren dat wordt gefokt en vervolgens gedood zonder te worden gebruikt, de aanhoudende toepassing van ernstige procedures, evenals de explosie van vastgestelde inbreuken en toegekende afwijkingen tonen aan dat dringend ingrijpen noodzakelijk is.
Nochtans bestaan er betrouwbare en innovatieve proefdiervrije methoden die snellere en relevantere resultaten opleveren voor de menselijke gezondheid, zonder dieren onnodig te laten lijden.
Link naar het rapport van 2023