Farmaceutische bedrijven maken steeds vaker gebruik van technologieën op basis van artificiële intelligentie (AI) om de ontdekking van nieuwe geneesmiddelen te versnellen en de veiligheidstests te verbeteren. Deze hulpmiddelen maken het mogelijk om snellere en goedkopere resultaten te verkrijgen, terwijl het gebruik van dierproeven aanzienlijk wordt verminderd. Deze evolutie sluit aan bij de doelstelling van de Food and Drug Administration (FDA) – het Amerikaanse federale agentschap voor voedsel en geneesmiddelen – om innovatieve en diervriendelijkere onderzoeksmethoden te bevorderen.
Artificiële intelligentie: een troef om tijd en kosten te besparen
Volgens verschillende experts uit de farmaceutische en biotechnologische sector zou artificiële intelligentie binnen drie tot vijf jaar de tijd en de kosten die gepaard gaan met de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen met de helft kunnen verminderen.
Bedrijven zoals Certara, Schrödinger en Recursion Pharmaceuticals gebruiken deze technologieën al om te voorspellen hoe experimentele geneesmiddelen worden geabsorbeerd, verdeeld in het lichaam en welke bijwerkingen ze kunnen veroorzaken.
Al concrete resultaten
“We bevinden ons op een punt waar dierproeven steeds minder noodzakelijk worden,” verklaart Patrick Smith, voorzitter van de geneesmiddelenontwikkeling bij Certara. Het bedrijf werkt samen met ondernemingen die behandelingen ontwikkelen tegen infectieziekten, zoals monoklonale antilichamen tegen hepatitis B.
Recursion Pharmaceuticals meldt dat haar AI-platform erin is geslaagd om in slechts 18 maanden een kandidaat-geneesmiddel tegen kanker te ontwikkelen dat zich momenteel in de klinische testfase bevindt — een veel kortere termijn dan het sectorgemiddelde van ongeveer 42 maanden.
Volgens analisten van TD Cowen en Jefferies kunnen deze benaderingen de ontwikkelingskosten en -tijden met meer dan de helft verlagen, terwijl het vandaag nog tot 15 jaar en 2 miljard dollar kost om een geneesmiddel op de markt te brengen.
De visie van de FDA: dierproeven geleidelijk vervangen
De FDA is van mening dat technologieën op basis van AI, menselijke celmodellen en computersimulaties binnenkort de nieuwe norm zullen vormen.
Het agentschap verwacht dat binnen drie tot vijf jaar dierproeven nog slechts een uitzondering zullen zijn voor veiligheids- en toxiciteitsonderzoeken.
In een verklaring van april jongstleden presenteerde de FDA een roadmap die bedrijven aanmoedigt om hun afhankelijkheid van dierproeven te verminderen — met name voor geneesmiddelen op basis van monoklonale antilichamen — en om modernere methoden te gebruiken die ook kunnen bijdragen aan lagere geneesmiddelenprijzen
Nieuwe modellen ten dienste van het onderzoek
Charles River, een van de grootste onderzoeksbedrijven ter wereld, investeert eveneens in artificiële intelligentie en in de zogenaamde Nieuwe Aanpakmethoden ( New Approach Methodologies - NAM’s).
Deze technieken combineren AI, computermodellen, machine learning en menselijke biologische modellen — zoals organen-op-een-chip — om te voorspellen hoe een geneesmiddel in het lichaam reageert. NAM’s zijn moderne, diervrije methoden die worden gebruikt om de veiligheid of werking van stoffen, medicijnen of chemicaliën te testen zonder proefdieren te gebruiken. Ze vormen dus een alternatief voor traditionele dierproeven.
Volgens het bedrijf leveren deze oplossingen momenteel al ongeveer 200 miljoen dollar aan jaarlijkse inkomsten op.
Naar een ethischer medische wetenschap
De integratie van artificiële intelligentie in de geneesmiddelenontwikkeling dient een dubbel doel: het onderzoek sneller en tegelijkertijd ethischer maken.
Door de afhankelijkheid van dierproeven te verminderen, terwijl hoge normen van veiligheid en doeltreffendheid behouden blijven, treedt de farmaceutische industrie een nieuw tijdperk binnen — dat van een meer humane en verantwoorde wetenschap.
------------
Bron:
Reuters, "AI-driven drug discovery picks up as FDA pushes to reduce animal testing", Sneha S K en Puyaan Singh, bijgewerkt op 2 september 2025.