Vanaf 1 juli 2025 wordt er een nieuw hoofdstuk geschreven in de Europese laboratoria: het gebruik van konijnen voor het testen van de pyrogene effecten van bepaalde stoffen is voortaan verboden. Deze grote vooruitgang voor het dierenwelzijn volgt op een besluit dat in juni 2024 werd genomen door de Europese Farmacopeecommissie. Een langverwachte beslissing die het einde markeert van een wrede en achterhaalde methode.
Een archaïsche praktijk eindelijk verboden
Sinds de jaren tachtig maakten pyrogentests op konijnen deel uit van de standaardprotocollen in de Europese farmacopee. Daarbij werden stoffen in de oren van konijnen geïnjecteerd om de veroorzaakte koorts te meten – een invasieve, pijnlijke en vaak dodelijke procedure. Het doel? Het opsporen van pyrogenen — verontreinigingen die koorts kunnen veroorzaken — in injecteerbare producten zoals vaccins, antibiotica of infusen.
Elk jaar werden in Europa alleen al zo’n 30.000 konijnen op deze manier gebruikt. Wereldwijd loopt dat aantal op tot 400.000. En dat, ondanks het feit dat er al meer dan twintig jaar betrouwbare alternatieven bestaan die geen dierproeven vereisen.
Het tijdperk van in-vitromethoden breekt aan
Voortaan moeten Europese laboratoria in-vitromethoden gebruiken om pyrogenen op te sporen. Tot de gevalideerde benaderingen behoort de Monocyte Activation Test (MAT), die de reactie van menselijke cellen in kweek beoordeelt. Deze methode werd al in 2010 goedgekeurd door het Europees Geneesmiddelenbureau en maakt het mogelijk de pyrogeniteit te controleren zonder enig dierenleed.
De Europese Farmacopeecommissie heeft deze overgang officieel bekrachtigd tijdens haar 179e zitting, waarbij 57 herziene teksten en een nieuw algemeen hoofdstuk getiteld “Pyrogeniteit” werden aangenomen. De test op konijnen wordt nu volledig verwijderd uit de Europese farmacopee — wat betekent dat hij in alle lidstaten van de Unie formeel verboden is.
Een overwinning voor de dieren… maar ook voor de wetenschap
Dit verbod is een concreet voorbeeld van het 3V-principe (Vervanging, Vermindering, Verfijning), zoals vastgelegd in de Europese Richtlijn 2010/63/EU en in het Europese Verdrag STE nr. 123. Het toont aan dat de overgang naar moderne en ethisch verantwoorde wetenschappelijke methoden niet alleen mogelijk, maar ook noodzakelijk is.
Het is tevens een erkenning van het jarenlang volgehouden werk van talrijke organisaties die al jaren de nutteloosheid en wreedheid van deze tests aan de kaak stellen.
Konijnen: veelgebruikte proefdieren
In 2022 werden volgens Europese cijfers nog steeds 372.239 konijnen gebruikt voor experimentele doeleinden, voor alle soorten procedures samen. In België waren zij dat jaar de op één na meest gebruikte diersoort in laboratoria.
Referenties: